ผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดไฟล์ สำหรับ "คำนวณงานถัก" โดยคลิกที่ตัวหนังสือสีชมพูดังกล่าวนี้เลยค่ะ

สำหรับผู้ที่สนใจในเนื้อหา สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเพื่อเป็นประโยชน์ตามด้านล่างนี้เลยค่ะ

มีลูกค้าหลายท่านมาก (จริงๆ เกือบทั้งหมดที่ติดต่อเข้ามา) ได้สอบถามกันเสมอๆ ด้วยคำถามนี้ คือ "ถักงานชิ้นนี้ ใช้ไหมกี่กลุ่มคะ?"

ครั้งแรกๆ มุ่ยก็ตอบ แต่พอเริ่มถามเข้าหนักขึ้นเรื่อยๆ และบ่อยครั้งเข้า
มุ่ยเลยแอบไม่มั่นใจว่า ไอ้ที่เคยคิดว่า "งานถักมันคำนวณตายตัวไม่ได้" มันยังไงซะแล้ว?

มุ่ยเลยไปสอบถามจากปรมาจารย์ทั้งหลาย ตั้งแต่อันดับหนึ่งในไทย และต่างประเทศ อาจารย์ก็หัวเราะแล้วตอบกลับมาว่า 

งานถักไหมพรม ไม่มีอะไรตายตัว เหตุผลคือ

1. ขนาดไหมพรมแต่ละชนิด มีขนาดไม่เท่ากัน ถึงเท่ากันแรงยืดหยุ่นก็ต่างกัน

2. น้ำหนักมือของแต่ละคนไม่เท่ากัน ทำให้งานถักออกมาใช้ปริมาณไหมพรมไม่เท่ากัน

3. อุปกรณ์สำหรับงานถัก แต่ละหมวดหมู่มีกว่า 10 เบอร์ ให้ผลลัพธ์งานถักไม่เท่ากัน 

4. ลายถัก (แพทเทิร์น) มีผลอย่างมาก ยิ่งลายเยอะมาก ยิ่งดูดไหมมาก

5. งานถักแบบเทิร์นโปร อาทิเช่น ถักควบเส้น ถัก cross-over ชนิดของไหมพรม ทำให้คำนวณยากที่สุด
โดยมากต้องสุ่ม และทดสอบทำเป็นงานถักขึ้นมาก่อน จากนั้น "ให้คำนวณ" 

เอาล่ะค่ะ มาถึงขั้นนี้แล้ว ใครตกเลขบอกได้เลยว่า "ลำบากสุดๆ - หาเครื่องคิดเลขด่วนค่ะ" 

หากลูกค้าที่ช่างสังเกต และอ่านละเอียดถี่ถ้วน จะพบว่า ทางร้านฟ้ามุ่ย ได้เขียนอธิบายเกี่ยวกับขนาด "กว้างxยาว" ของไหมพรมแต่ละหมวดหมู่ไว้เป็นที่เรียบร้อยแล้ว (อันนี้เป็นขนาดคำนวณจากการถักขึ้นงานจริงเป็นรูปสี่เหลี่ยมค่ะ) 

เมื่อลูกค้าต้องการคำนวณขนาดงานถักของตัวเองก่อนตัดสินใจสั่งซื้อ ให้ทำตามขั้นตอนดังต่อไปนี้

1. อ่านข้อมูลสินค้าในแต่ละหมวดหมู่ให้ชัดเจน และสังเกตตรงช่วง ขนาด "กว้างxยาว" เมื่อใช้ขึ้นงานถักด้วยลายพื้นฐาน จะมีในทุกหมวดหมู่สินค้านะคะ

โดยที่ลายพื้นฐานนี้ เป็นลาย Stocking Stich ที่ถักด้วยไม้นิตไซส์มาตรฐานที่พอดีกับขนาดของเส้นไหมพรมนั่นเอง 

หมายเหตุ : ลาย Stocking Stich คือ การถักนิต 1 แถว และเพิร์ล 1 แถวสลับไปมา ด้านถูกจะเป็นลายเปีย ด้านผิดจะเป็นลายโซ่
เป็นลายไม่มีช่องโหว่พิเศษใดๆ ให้ผืนงานที่เนียนเรียบ และเป็นลายมาตรฐานสำหรับวัดขนาดงานถักสากลทั่วโลก 

2. ให้นำขนาดกว้างxยาว ดังกล่าว คำนวณเพิ่มสัดส่วนจาก หน่วยเซนติเมตร เปลี่ยนเป็น "ตารางเซนติเมตร"

ในบทความนี้ จะขอยกตัวอย่างการคำนวณด้วยไหมคอตต้อน premium เพียงอย่างเดียว เพื่อให้ง่ายต่อความเข้าใจตรงกันทุกงานคำนวณทุกตัวอย่าง

ไหมคอตต้อน premium เขียนไว้ว่า ขนาด "กว้างxยาว" คือ 30x50 เซนติเมตร ทำการคำนวณขนาดเป็นตารางเซนติเมตร จะได้ 30x50 = 1500 ตารางเซนติเมตร (พักไว้ในใจก่อนนะคะ)

3. เมื่อคำนวณไหมพรมได้แล้ว ต่อมาต้องคำนวณความต้องการตัวเอง ในที่นี้ ขอกล่าวขนาดถักโดยภาพรวมที่นิยมทำกันนะคะ เมื่อเราต้องการถักอะไร ให้หาสายวัดมาวัดความต้องการของตัวเองให้ชัดเจน เช่น

ถักหมวกไหมพรม

สมมุติ : มุ่ยวัดความต้องการของตัวเองได้ เส้นรอบวงศีรษะ คือ 60 เซนติเมตร มุ่ยตีค่าตรงนี้ให้เหลือแค่ 55 ซม. เพราะ "การถักหมวกต้องถักให้กระชับแน่น" วัดความสูงตั้งแต่ "หน้าผาก-กลางศีรษะ" ได้ 15 ซม.

งานถักนี้ จะใช้ไหมพรมทั้งหมด 55x15 = 825 ตารางเซนติเมตร (1 กลุ่มเต็ม ให้ขนาด 1500 ตารางเซนติเมตร - ตามที่เคยคำนวณและพักไว้)

ดังนั้น หากต้องการซื้อไหมคอตต้อน premium เพื่อใช้ในงานถักหมวกไหมพรม จะใช้เพียง 1 กลุ่มก็เพียงพอ และยังเหลือไหมพรมสำหรับถักงานอื่นๆ อีกเกือบครึ่งกลุ่ม

แต่ถ้าหากต้องการถักให้มีช่องโหว่, ลายโปร่ง, หรืองานถักโครเชต์แบบลายโปร่ง เช่น motif (งานต่อดอกด้วยลูกโซ่) ก็จะใช้ไหมคอตต้อน 1 กลุ่มถักได้หมวกถึง 2 ใบ ทั้งนี้ จะต้องขึ้นอยู่กับลายพิเศษด้วยว่า จะดูดไหมมากน้อยเพียงใด และน้ำหนักมือของผู้ถักด้วย ทั้งหมดมีผลต่อการใช้ไหมพรมทั้งหมด

หมายเหตุ : หากที่บ้านไม่มีสายวัด ให้หาเชือก ด้าย หรือริบบิ้น วัดสัดส่วนที่ต้องการแทน จากนั้นเอามากางออก แล้วใช้ไม้บรรทัดทั่วไป วัดความยาวจากเชือกเหล่านั้นได้เช่นกัน

ถักผ้าพันคอ

ผ้าพันคอที่นิยม จะมีอยู่ 2 แบบ

1. แบบสี่เหลี่ยมผืนผ้าไม่มีพู่

2. แบบสี่เหลี่ยมผืนผ้าทำพู่ ทำปอมปอม

ในที่นี้ จะขออธิบายแค่เฉพาะผืนงานถักเท่านั้น ในส่วนของพู่ หรือปอม เป็นส่วนที่ใช้ไหมพรมสิ้นเปลืองมาก ทั้งนี้ลูกค้าต้องคำนวณเองตามความพอใจว่า จะใช้มากใช้น้อยแค่ไหนตามรสนิยมและความต้องการ

ถักผ้าพันคอ เป็นสิ่งที่ง่ายที่สุด เสร็จเร็วที่สุด ไม่ต้องคิดมาก และไม่ต้องกังวลอะไรเลย มีแค่คำนวณ กว้างxยาว แบบตรงๆ 

ข้อควรจำ : ผ้าพันคอแบบทบหน้าหลังที่เป็นความยาวมาตรฐาน ต้องมีความยาวตั้งแต่ 150 - 180 เซนติเมตร ความยาวนี้ไม่นับส่วนที่เป็นชายพู่ และปอม

สมมุติ : มุ่ยมีความต้องการถักผ้าพันคอด้วยไหมคอตต้อน ความกว้าง 20 เซนติเมตร ความยาวที่ 180 เซนติเมตร

ดังนั้น ขนาดงานถักที่มุ่ยต้องใช้งานจริง คือ 20x180 = 3600 ตารางเซนติเมตร

จากเดิม ไหมคอตต้อน 1 กลุ่ม ให้ขนาดงานถักที่ 1500 ตารางเซนติเมตร

สรุป : งานถักผ้าพันคอผืนนี้ จะต้องใช้ไหมคอตต้อนทั้งหมด 3600/1500 = 2.4 กลุ่ม หรือเลือกซื้อที่ 3 กลุ่มนั่นเอง

ถักผ้าคลุมไหล่

ผ้าคลุมไหล่จะมีความแตกต่างจากผ้าพันคอคือ ผ้าพันคอเป็นสี่เหลี่ยม แต่ผ้าคลุมไหล่โดยมากจะเป็นสามเหลี่ยม

ข้อควรจำ : ผ้าคลุมไหล่ขนาดที่ดีที่สุด จะต้องยาวจาก "ปลายนิ้วกลางของมือซ้าย - พาดผ่านหลังเป็นเส้นตรง - ยาวมาจนปลายนิ้วกลางของมือขวา" 

และแนวยาวจะต้องคลุมตั้งแต่ไหล่ "วัดจากตรงกลางคอ ยาวลงมาถึงสะโพก-หน้าท้อง" 

โดยให้เรากางแขนออก (เหมือนไม้กางเขน) และวัดขนาด ซึ่งขนาดนี้ เป็นขนาดที่นักออกแบบใช้วัดเกณฑ์มาตรฐานมาหลายพันปีแล้ว

สมมุติ : มุ่ยมีความต้องการจะถักผ้าคลุมไหล่ให้มีความยาวตั้งแต่ "ปลายนิ้วกลางของมือซ้าย - พาดผ่านหลังเป็นเส้นตรง - ยาวมาจนปลายนิ้วกลางของมือขวา" ความกว้างที่วัดได้คือ 150 เซนติเมตร ความยาวที่วัดได้คือ 50 เซนติเมตร = 150x50 = 7500 ตารางเซนติเมตร

จากนั้น เอาตัวเลขดังกล่าวมาหาร 2 เพื่อตัดขนาดสี่เหลี่ยมกลายเป็นสามเหลี่ยม 7500/2 = 3750 ตารางเซนติเมตร

สรุป : งานถักผ้าคลุมไหล่ผืนนี้ จะต้องใช้ไหมคอตต้อนทั้งหมด 3750/1500 = 2.5 กลุ่ม หรือเลือกซื้อที่ 3 กลุ่มนั่นเอง

หมายเหตุสำคัญ : งานถักผ้าคลุมไหล่ส่วนใหญ่จะนิยมทำพู่ (ชายเป็นเส้นๆปล่อยลงมา) การทำพู่ดังกล่าวใช้ไหมเยอะมาก เริ่มต้นตั้งแต่ 1 - 1.5 กลุ่ม

ถักสเวตเตอร์

สเวตเตอร์ หรือเสื้อกันหนาว ไม่ว่าจะถักโดยลายพื้นฐาน หรือลายพิเศษ จะดูดไหมเยอะอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นส่วนของการทำ จั๊มพ์เอว จัมพ์แขน หรือคอกลม คอเต่า ฯลฯ ดังนั้น การคำนวณ จะต้องคำนวณให้แม่นยำมากๆ ซึ่งในที่นี้จะแบ่งการคำนวณออกเป็น 2 ส่วนคือ

1. ส่วนของพื้นผิวงานทั่วไป อันได้แก่ เสื้อแผ่นหน้า, เสื้อแผ่นหลัง, แขนข้างซ้าย, แขนข้างขวา

2. ส่วนของขอบจัมพ์หนาพิเศษ อันได้แก่ คอ, ข้อแขน, ขอบเอว

วิธีการคำนวณขนาดเสื้อ

1. วัดขนาดตัวเองทั้งด้านหน้าและหลัง ความยาวแขนให้วัดจากไหล่ลงมาถึงข้อมือ

2. หากไม่สะดวก ให้วัดจากเสื้อกันหนาวที่เคยมีและสวมใส่ประจำ หรือจากเสื้อที่เรารู้สึกว่าใส่แล้วดูดี มีขนาดที่โอเค แล้ววัดค่าจากตรงนั้นทดแทน

สมมุติว่า มุ่ยวัดได้ดังนี้ 

เสื้อแผ่นหน้า (ความยาวไหล่ถึงสะโพก 55) x (รักแร้ซ้ายถึงรักแร้ขวา 45) = 2475

เสื้อแผ่นหลัง (ความยาวไหล่ถึงสะโพก 55) x (รักแร้ซ้ายถึงรักแร้ขวา 45) = 2475

แขนข้างซ้าย (ความยาวแขน 50) x (รอบแขน 40) = 2000

แขนข้างขวา (ความยาวแขน 50) x (รอบแขน 40) = 2000

เสื้อตัวนี้จะมีงานพื้นผิวทั้งหมด 2200+2200+2000+2000 = 9350 ตารางเซนติเมตร
หรือเทียบเท่ากับการใช้ไหมคอตต้อนทั้งหมด 9350/1500 = 5.97 กลุ่ม "ให้พักตรงนี้ไว้ก่อน"

3. การทำในส่วนของคอ, ข้อแขน, ขอบเอว โดยปกติแล้ว โครงสร้างของแต่ละคนจะไม่ต่างกันมากนักในเรื่องของ ความกว้างคอ และข้อแขน "ให้นับตรงนี้เป็นไหมพรม 1 กลุ่มโดยเฉพาะ"

4. การทำส่วนของจัมพ์เอว (หรือถักนิตด้วยลายลูกฟูก) หากผู้สวมใส่มีโครงสร้างขนาดเล็ก (S-L) ให้นับตรงนี้เป็นไหมพรม 1 กลุ่ม, หากผู้สวมใส่มีโครงสร้างขนาดใหญ่ (XL ขึ้นไป) ให้นับตรงนี้เป็นไหมพรม 2 กลุ่ม

สรุปคือ 

งานถักสเวตเตอร์ที่มุ่ยต้องการ 

ส่วนของตัวเสื้อ (พื้นผิว) ใช้ไหมพรม 6 กลุ่ม + ทำคอ,ข้อแขน 1 กลุ่ม + ทำจั๊มพ์เอว 1 กลุ่ม = รวมทั้งสิ้น 8 กลุ่ม

การคำนวณขั้นสูง

อย่างที่ได้กล่าวไปแล้วตั้งแต่แรกว่า งานถักแต่ละแบบ แต่ละลาย แต่ละอุปกรณ์ แต่ละน้ำหนักมือ จะให้ผลลัพธ์ไม่เท่ากัน ดังนั้น ก่อนตัดสินใจสั่งซื้อสินค้าจากทางร้าน ให้ลองคำนวณก่อนตามที่ได้เขียนรายละเอียดไว้แล้ว

และต่อมาตรงนี้ สำคัญมากนะคะ!

1. หากแพทเทิร์นที่ต้องการถัก เป็นลายโปร่งฉลุ เมื่อคำนวณงานถักได้แล้ว "ให้ลบ 10%" ของจำนวนไหมทั้งหมดที่ต้องการสั่งซื้อ เช่น ต้องการถักผ้าคลุมไหล่ ตามที่คำนวณไว้จะใช้ 2.5 กลุ่ม แต่ต้องการถักเป็นลายโปร่ง จะลบ 10% 

ดังนั้น ขนาดงานถักที่จะต้องสั่งซื้อไหมพรมก็คือ 2.5-10% = 2.25 กลุ่ม (จากเดิม 2.5 กลุ่ม)

ในการสั่งซื้อนี้ หากต้องการทำพู่ด้วย (คาดว่าจะใช้ 1.5 กลุ่ม) จะต้องสั่งซื้อไหมพรมทั้งหมด 2.25+1.5 = 3.75 หรือ 4 กลุ่ม

2. หากแพทเทิร์นที่ต้องการถัก เป็นลายเปีย ทำเกลียว หรือลายทับซ้อน ให้คำนวณกันไปตามสัดส่วน ดังนี้ 

หากลายไม่เยอะมากนัก เช่น ทำลายเปีย 1 แถบบนผ้าพันคอ "ให้บวก 5%" ของจำนวนไหมทั้งหมดที่ต้องการสั่งซื้อ

หากลายไม่เยอะมาก แต่ทำหลายจัด เช่น ถักสเวตเตอร์มีลายเปีย 2 แถบซ้าย-ขวาของเสื้อแผ่นหน้า "ให้บวก 10%" ของจำนวนไหมทั้งหมดที่ต้องการสั่งซื้อ

หากลายเยอะมาก และทำหลายที่แบบวิจิตรพิศดารมากๆ ต้องคำนวณเอาเอง โดย "บวกตั้งแต่ 20-30%" ทั้งนี้ ผู้ที่ถักลายขั้นสูงได้ จะเป็นผู้มีประสบการณ์งานถักเป็นพิเศษอยู่แล้ว 

และตรงนี้สำคัญที่สุด

มุ่ยเชื่อว่า หลายๆ คนอ่านแล้วคงจะตาลายค่ะ เพราะเขียนอะไรบางทีก็ไม่ค่อยมีคนอ่าน (เหอๆๆ) 

มุ่ยเลยจัดทำตารางคำนวณไว้ให้แล้ว (ดาวน์โหลดจากลิงค์ด้านบนสุดของไดอารี่นี้ค่ะ) ลูกค้าสามารถกรอกข้อมูลความต้องการลงไปในตารางดังกล่าวได้เลย จากนั้น ตารางมหัศจรรย์นี้ จะคำนวณปริมาณไหมพรมที่ต้องการใช้งานจริงออกมาให้เสร็จค่ะ 

หมายเหตุ : การคำนวณทั้งหมด คือการประเมินเบื้องต้น มีผลแม่นยำประมาณ 80-90% เท่านั้น

ทั้งนี้ งานถักไหมพรมคืองานออกแบบ อาศัยจินตนาการและความชำนาญ ผลของการคำนวณจะไม่สามารถใช้ได้จริงกับทุกคนเท่าเทียมกันนะคะ
และประโยคเด็ดที่สุดตลอดกาล "ซื้อเหลือดีกว่าซื้อขาด - ซื้ออย่างฉลาดต้องไม่ขาดและไม่เหลือจนเกินไป" เจ้าค่ะ :)

หวังว่าบทความนี้คงมีประโยชน์ และต่อยอดความคิดสร้างสรรค์ให้กับทุกท่านค่ะ 

ขอบคุณมากค่ะ